Serie: Wat heeft Henk eraan? · deel 2 van 4
In de vorige nieuwsbrief stonden we stil bij de vraag: "Wat heeft Henk eraan?" Een eenvoudige vraag die ons helpt om steeds terug te keren naar de bedoeling van ons werk. Want uiteindelijk doen we ons werk niet voor processen, formulieren of vergaderingen. We doen het voor Henk.
In de interviews die we voerden over eigenaarschap kwam steeds één woord terug. Een woord dat inmiddels ook in mijn eigen loopbaan een belangrijke plek heeft gekregen:
Vertrouwen
Als ik terugkijk op momenten waarop ik zelf ben gegroeid, verantwoordelijkheid nam of buiten mijn comfortzone stapte, dan lag daar bijna altijd vertrouwen aan ten grondslag. Iemand die in mij geloofde voordat ik zelf zeker wist dat ik het kon. Iemand die ruimte gaf om te leren, fouten te maken en opnieuw te proberen.
Dat heeft mij geleerd dat je kunt wachten tot iemand bewijst dat hij of zij het aankan. Maar je kunt ook besluiten om als eerste vertrouwen te geven. Juist dan gebeurt er iets bijzonders. Om de titel tegen te spreken: vertrouwen is wél een cadeautje.
Mensen gaan groeien. Ze nemen initiatief. Ze durven besluiten te nemen. Ze komen met ideeën. Ze nemen verantwoordelijkheid voor zaken die verder gaan dan hun eigen functie.
Natuurlijk betekent vertrouwen niet dat alles altijd goed gaat. Mensen maken fouten. Dat hoort bij leren, ontwikkelen en verantwoordelijkheid nemen. Maar zonder vertrouwen ontstaan vaak terughoudendheid, afwachten en afhankelijkheid.
In organisaties praten we veel over eigenaarschap. Maar misschien zouden we vaker over vertrouwen moeten praten. Want eigenaarschap groeit zelden door een opdracht, een procedure of een afspraak. Het groeit wanneer mensen voelen:
"Ik krijg de ruimte."
"Mijn oordeel telt mee."
"Ik mag het proberen."
"Er is vertrouwen in mij."
En misschien is dat uiteindelijk ook weer een antwoord op onze vaste vraag: wat heeft Henk eraan? Ik zal het antwoord ook geven, vanuit ervaring, vanuit alles wat ik geleerd heb: heel veel.
Want wanneer medewerkers vertrouwen ervaren, ontstaat er energie. En waar energie ontstaat, ontstaan mogelijkheden. Mogelijkheden om beter samen te werken, initiatief te nemen en te doen wat nodig is voor een goede en betekenisvolle dag.
Vertrouwen is dus wél een cadeautje. Je geeft het de ander zonder eerst bewijs te vragen, omdat eigenaarschap pas ontstaat wanneer iemand de ruimte krijgt om het te laten zien.
Het artikel: vertrouwen als voorwaarde
In de interviews over eigenaarschap en vertrouwen viel iets op. Hoewel de geïnterviewden verschillende functies hebben en hun werk op een andere manier invullen, noemen zij allebei hetzelfde ingrediënt als voorwaarde om verantwoordelijkheid te nemen: vertrouwen.
Eén van de geïnterviewden beschrijft hoe prettig het is om zelfstandig beslissingen te mogen nemen. Niet omdat er minder werk van komt, maar omdat het laat zien dat er vertrouwen is in haar kennis en vakmanschap. Daardoor ontstaat ruimte om zich verder te ontwikkelen en verantwoordelijkheid te nemen.
Ook wanneer zij terugkijkt op situaties waarin zij meer eigenaarschap nam dan eigenlijk van haar verwacht werd, speelde vertrouwen een belangrijke rol. Toen de samenwerking in het team onder druk stond en dit gevolgen kreeg voor bewoners, wachtte zij niet af. Ze bracht mensen bij elkaar, maakte problemen bespreekbaar en hielp mee zoeken naar oplossingen. Niet omdat iemand haar die opdracht gaf, maar omdat zij zich verantwoordelijk voelde voor het geheel.
Een andere geïnterviewde vertelt een vergelijkbaar verhaal, maar laat tegelijk zien wat er gebeurt wanneer vertrouwen ontbreekt. Zij ervaart veel ruimte binnen haar eigen vakgebied en voelt zich daardoor eigenaar van de ontwikkeling van welzijn en activiteiten. Dat geeft energie en betrokkenheid. Tegelijk merkt zij dat haar expertise niet altijd wordt benut of erkend door collega's. Juist daar ontstaat frustratie.
Dat maakt duidelijk dat vertrouwen meer is dan vrijheid krijgen. Vertrouwen betekent ook dat anderen geloven dat jouw kennis iets toevoegt. Dat collega's jouw expertise serieus nemen. Dat jouw oordeel meeweegt in besluiten. En dat mensen ervan uitgaan dat je handelt vanuit de bedoeling van het werk.
Interessant genoeg laten de interviews ook zien dat vertrouwen niet hetzelfde is als alles loslaten. De eerste geïnterviewde geeft aan dat er soms behoefte is aan iemand die richting geeft of knopen doorhakt wanneer situaties vastlopen. De tweede geïnterviewde noemt juist het belang van steun en duidelijkheid van leidinggevenden. Vertrouwen betekent dus niet afwezig zijn; het betekent aanwezig zijn zonder over te nemen.
Daar zit een belangrijke les voor teams en leidinggevenden. We denken vaak dat vertrouwen ontstaat nadat iemand heeft bewezen dat hij of zij verantwoordelijk kan handelen. De interviews laten juist zien dat het vaak andersom werkt.
Mensen nemen verantwoordelijkheid omdat zij vertrouwen krijgen. Ze durven initiatief te nemen omdat ze voelen dat fouten maken mag. Ze spreken zich uit omdat ze weten dat er naar hen geluisterd wordt. Ze zetten een stap extra omdat ze ervaren dat hun bijdrage ertoe doet.
En uiteindelijk komt ook dit weer terug bij dezelfde vraag als in de vorige nieuwsbrief: wat heeft Henk eraan? Meer dan we misschien denken. Want wanneer medewerkers vertrouwen krijgen, gaan zij meedenken. Wanneer medewerkers zich gehoord voelen, gaan zij initiatief nemen. Wanneer medewerkers verantwoordelijkheid durven pakken, ontstaan betere oplossingen. En wanneer teams elkaar vertrouwen, ontstaat er ruimte voor datgene waar het uiteindelijk allemaal om draait: een goede, veilige en betekenisvolle dag voor Henk.
Stelling
Vertrouwen krijg je niet omdat je verantwoordelijkheid neemt. Vaak neem je verantwoordelijkheid omdat je vertrouwen krijgt.
Wie zijn HorizonXperts?
Wij brengen beweging in organisaties waar gedoe, afhankelijkheid en rolonduidelijkheid de uitvoering van strategie en maatschappelijke opgaven in de weg staan.
Met teamontwikkeling, leiderschapsontwikkeling, coaching, intervisie, interim-leiderschap en organisatiebegeleiding versterken wij eigenaarschap, samenwerking en rolzuiverheid, zodat ambities écht gerealiseerd worden.
HorizonXperts is een netwerk van ervaren professionals die hun sporen verdienden in bestuur, leiderschap en uitvoering, en daardoor snel zien wat nodig is om duurzame beweging te creëren.
Wil je niets missen? Meld je aan voor onze nieuwsbrief "Aan de Horizon" en blijf op de hoogte.
Hartelijke groet,
Mariëlle & het team van HorizonXperts
