Serie: Wat heeft Henk eraan? · deel 1 van 4
Stel, je werkt in een zorgteam. De kwaliteit van de geleverde zorg is hoog, elke medewerker doet zijn of haar stinkende best om er een goede dag van te maken. Toch is er één collega die zich niet aan afspraken houdt, niet meedoet met het team en het elke keer net even anders doet.
Als collega spreek je hem of haar aan, nog eens en nog eens. Maar het heeft geen effect. Op een gegeven moment laat je het er maar bij zitten: het helpt toch niet.
Hier ging Eefje ooit over in gesprek met haar toenmalige teamcoach (dat ben ik, niet geheel toevallig). Eefje vond het gek dat we inmiddels naar de maan kunnen vliegen, maar dat teams altijd maar blijven worstelen met de samenwerking. En dit is nog maar één voorbeeld van hoe een samenwerking kan schuren. Haar teamcoach vertelde dat er juist heel veel bekend is over teams en samenwerken. Al snel kwam de volgende vraag boven: waarom weten wij, de mensen voor wie werken in een team juist zo belangrijk is, dit eigenlijk niet?
Zo is de HOT geboren: Horizon's Ontwikkeltraject voor Teams. Samen ontwikkelden we een programma waarin één iemand centraal staat: Henk Cakrawala. Henk is onze online trainer, en meer dan dat: Henk is het symbool voor de mensen voor wie we elke dag ons werk doen, een cliënt in de (ouderen)zorg.
"Wat heeft Henk eraan?"
Regelmatig stellen zorgmedewerkers elkaar deze eenvoudige vraag. Sterk, juist omdat hij zo eenvoudig is.
Wanneer we een formulier invullen: wat heeft Henk eraan? Wanneer we nieuwe afspraken maken: wat heeft Henk eraan? Wanneer we administratie uitvoeren: wat heeft Henk eraan? Wanneer we een overleg plannen of een werkwijze aanpassen: wat heeft Henk eraan?
De vraag helpt om onderscheid te maken tussen wat belangrijk lijkt en wat werkelijk belangrijk is. Tussen processen en bedoeling. Tussen bezigheid en betekenis.
In deze serie van vier nieuwsbrieven gaat het over wat eigenaarschap doet met zorgmedewerkers. En over die altijd belangrijke vraag: wat heeft Henk eraan? We interviewden zorgmedewerkers over eigenaarschap en verantwoordelijkheid. Binnen HorizonXperts is Eefje van Keeken de Xpert als het gaat om eigenaarschap binnen zorgteams. Zij is gastredacteur van deze serie. Veel leesplezier!
Wat heeft Henk eraan?
Binnen HOT is het de belangrijkste vraag die we elkaar kunnen stellen. Die vraag helpt een team om terug te gaan naar de bedoeling.
Want in de dagelijkse praktijk gebeurt er veel. We vullen formulieren in. We maken afspraken. We voeren gesprekken. We maken planningen. We bespreken incidenten. Allemaal belangrijk. Maar uiteindelijk gaat het om één vraag:
Wordt Henk hier beter van?
Eigenaarschap begint niet bij taken
In de interviews die we hielden over eigenaarschap viel iets op. Geen enkele collega sprak over eigenaarschap als "mijn taken uitvoeren". Eigenaarschap werd steeds beschreven als verantwoordelijkheid voelen voor wat er echt toe doet.
Eén geïnterviewde vertelde hoe zij zich verantwoordelijk voelde toen de samenwerking binnen het team verslechterde. Taken werden niet uitgevoerd, er ontstonden eilandjes en uiteindelijk merkten bewoners daar iets van. Op dat moment besloot zij niet af te wachten, maar het gesprek te organiseren. Niet omdat iemand dat van haar vroeg, maar omdat zij zag dat Henk er last van had.
Een andere geïnterviewde vertelde hoe zij dagelijks bezig is met het creëren van een betekenisvolle dag voor bewoners. Zij neemt initiatief, zoekt samenwerking op en denkt voortdurend na over welzijn en kwaliteit van leven. Ook hier niet omdat het moet, maar omdat zij steeds dezelfde vraag stelt: wat heeft Henk eraan?
Eigenaarschap is verantwoordelijkheid nemen voor de bedoeling
We denken soms dat eigenaarschap betekent dat je alles zelf oplost. Maar de interviews laten iets anders zien. Eigenaarschap betekent niet dat je overal alleen voor staat. Eigenaarschap betekent dat je verantwoordelijkheid neemt voor de bedoeling van ons werk. Dat je iets zegt wanneer een situatie niet goed loopt. Dat je om hulp vraagt wanneer je vastloopt. Dat je meedenkt over oplossingen. Dat je verder kijkt dan je eigen taak. Dat je jezelf afvraagt:
"Als ik dit niet oppak, wat betekent dat dan voor Henk?"
Het toverwoord: vertrouwen
Toch ontstaat eigenaarschap niet vanzelf. In beide interviews kwam één woord steeds terug: vertrouwen.
Vertrouwen om zelfstandig beslissingen te nemen. Vertrouwen dat jouw kennis ertoe doet. Vertrouwen dat collega's naar je luisteren. Vertrouwen dat je fouten mag maken en daarvan mag leren. Vertrouwen dat je leidinggevende achter je staat. Wanneer mensen vertrouwen ervaren, groeien zij. Ze nemen initiatief. Denken mee. Komen met ideeën. Durven verantwoordelijkheid te nemen.
Maar het omgekeerde geldt ook. Wanneer medewerkers steeds moeten verantwoorden waarom ze iets doen, wanneer hun expertise onvoldoende wordt benut of wanneer beslissingen zonder hen worden genomen, dan verdwijnt een stukje eigenaarschap. Niet omdat medewerkers hun verantwoordelijkheid niet willen nemen, maar omdat vertrouwen de voedingsbodem is waarop eigenaarschap groeit.
Misschien is dat wel de mooiste les uit de interviews. Eigenaarschap gaat uiteindelijk niet over medewerkers. Vertrouwen gaat uiteindelijk niet over leidinggevenden. Zelfs samenwerking gaat uiteindelijk niet over teams. Alles komt terug bij dezelfde vraag: wat heeft Henk eraan?
Wanneer we elkaar vertrouwen, heeft Henk daar iets aan. Wanneer we verantwoordelijkheid nemen, heeft Henk daar iets aan. Wanneer we samenwerken over functies en disciplines heen, heeft Henk daar iets aan. Wanneer we de moed hebben om problemen bespreekbaar te maken, heeft Henk daar iets aan. Want op het moment dat medewerkers eigenaarschap ervaren, ontstaat ruimte om te doen wat werkelijk belangrijk is: bijdragen aan een goede, veilige en betekenisvolle dag voor Henk.
Stelling
Als vertrouwen de voedingsbodem is, dan is eigenaarschap de vrucht. En wat daarvan groeit, plukt uiteindelijk Henk.
Wie zijn HorizonXperts?
Wij brengen beweging in organisaties waar gedoe, afhankelijkheid en rolonduidelijkheid de uitvoering van strategie en maatschappelijke opgaven in de weg staan.
Met teamontwikkeling, leiderschapsontwikkeling, coaching, intervisie, interim-leiderschap en organisatiebegeleiding versterken wij eigenaarschap, samenwerking en rolzuiverheid, zodat ambities écht gerealiseerd worden.
HorizonXperts is een netwerk van ervaren professionals die hun sporen verdienden in bestuur, leiderschap en uitvoering, en daardoor snel zien wat nodig is om duurzame beweging te creëren.
Wil je niets missen? Meld je aan voor onze nieuwsbrief "Aan de Horizon" en blijf op de hoogte.
Hartelijke groet,
Mariëlle & het team van HorizonXperts
