Waarom zijn we als HorizonXperts zo enthousiast over professioneel eigenaarschap? Onderbouwing is te vinden in de theorie van Daniel H. Pink, schrijver van het boek Drive. Pink heeft (al jaren geleden) een onderzoek uitgevoerd naar de vraag: wat motiveert mensen nu werkelijk? Geld? Belonen? Straffen?
In zijn boek Drive kwam hij tot een andere conclusie. Drie elementen bepalen of je echte motivatie hebt en ervaart: zingeving, meesterschap en autonomie.
Zingeving
Zingeving, purpose, why of missie gaan in feite over de "magneet": wat zet ons in beweging. Dat kan heel hoogdravend en idealistisch zijn, zoals een betere wereld, duurzame producten of een betere zorg. Maar het kan ook veel kleiner en concreter zijn: een manier om zwerfafval in het parkje in de wijk te verminderen of een blij gezicht bij de ander. Zingeving heeft altijd met een groter geheel dan jezelf te maken.
Meesterschap
Iedereen schept er genoegen in iets goed te kunnen en daar steeds beter in te worden. Goed en beter kun je afmeten aan je omgeving, maar vooral ook aan jezelf, gisteren, vandaag en morgen. Ik zal zelf nooit een hardloopwedstrijd winnen, toch wil ik elke week een beetje beter in hardlopen worden en houd ik mijn tijden en afstanden nauwkeurig bij. Meesterschap gaat niet over werken aan je zwakke punten, maar over versterken waar je goed in bent, wat je leuk vindt en waar je beter in wilt worden.
Autonomie
In hoeverre kun je zelf beslissingen nemen, kiezen om iets wel of niet te doen en vooral de manier waarop? Daar gaat autonomie over. Autonomie is de eerste die sneuvelt bij extrinsieke motivatie. Iets "moeten" van een ander tast de autonomie aan, ook al wilde je het zelf.
Professioneel eigenaarschap raakt precies die kern: wie het gevoel heeft dat iets "van hem of haar" is, ontwikkelt vanzelf meer betrokkenheid en werkplezier. Dat maakt motivatie duurzamer dan wanneer deze alleen gebaseerd is op externe prikkels zoals beloning of controle.
Onderzoek
Onderzoek laat zien dat het bevorderen van professioneel eigenaarschap positieve effecten heeft. Professor Fred Luthans en collega's toonden in 2009 bijvoorbeeld al aan dat eigenaarschap sterk samenhangt met betere prestaties. Mensen nemen meer verantwoordelijkheid, wachten minder op instructies en voelen zich persoonlijk betrokken bij de resultaten van hun werk.
Eigenaarschap fungeert als een soort motor van vernieuwing. Mensen met een sterk gevoel van eigenaarschap helpen collega's, nemen verantwoordelijkheid voor het geheel en dragen actief bij aan veranderingen in de organisatie. Dit gedrag wordt in de literatuur vaak beschreven als organizational citizenship behavior. Teams waarin dit voorkomt, functioneren doorgaans soepeler en effectiever.
Voor organisaties zijn vakmensen die eigenaarschap ervaren minder vaak ziek, ze voelen zich meer verbonden met de organisatie en zullen minder snel vertrekken.
Zitten er dan alleen positieve kanten aan het streven naar eigenaarschap? Wanneer we kijken naar het delen van kennis, zien we een diffuus beeld. Enerzijds zijn mensen eerder geneigd kennis te delen als ze zich betrokken voelen bij hun werk en organisatie. Anderzijds kan hetzelfde gevoel omslaan in territoriaal gedrag: "dit is van mij", waardoor kennis juist wordt achtergehouden. Belangrijk om hier als teamlid, leider en trainer bewust van te zijn.
